Luis Buñuel

« Tüm Yönetmenler

Luis Buñuel

Doğum Yeri Calanda, İspanya
Ülke İspanya / Meksika / Fransa
Luis Buñuel

Luis Buñuel, sürrealizmi sinemanın anlatı ve görüntü olanaklarıyla buluşturan, burjuva ahlakı, din, arzu ve toplumsal iktidarı radikal bir mizahla sorgulayan 20. yüzyılın en etkili yönetmenlerinden biridir. Madrid’de Federico García Lorca ve Salvador Dalí ile yakınlık kuran Buñuel, 1920’lerde Paris’e yerleşerek Fransız avangard çevresine katıldı. Dalí ile gerçekleştirdiği ilk filmi Un chien andalou, nedensel anlatıyı reddeden rüya mantığı ve şok edici imgeleriyle sürrealist sinemanın kurucu yapıtlarından biri hâline geldi. Ardından çektiği L’Âge d’or, Katolik Kilisesi, burjuva düzeni ve cinsel baskıyı hedef alan yaklaşımı nedeniyle büyük tartışmalara yol açtı. İspanya İç Savaşı ve sürgün yıllarının ardından Meksika’ya yerleşen Buñuel, burada ticari film endüstrisi içinde çalışırken kişisel sinema dilini yeniden kurdu ve Los olvidados ile uluslararası alanda yeniden büyük önem kazandı.

Yönetmenin sinema dili; rüya ile gerçekliğin birbirine karışması, beklenmedik görüntüler, kara mizah, tekrarlar ve gündelik davranışların altında gizlenen bastırılmış arzuların açığa çıkarılmasıyla tanınır. Buñuel sürrealizmi yalnızca olağandışı imgeler üretmenin yöntemi olarak değil, toplumsal düzenin doğal ve değişmez kabul edilen kurallarını bozmanın aracı olarak kullanır. Dinî ritüeller, burjuva sofraları, cinsel fetişler, ayaklar, böcekler, hayvanlar ve kapalı mekânlar filmografisi boyunca tekrar eden motiflerdir. Viridiana, El ángel exterminador ve Le Charme discret de la bourgeoisie gibi filmlerinde burjuva karakterlerin yemek yemek, bir odadan çıkmak veya arzularını gerçekleştirmek gibi basit eylemleri sürekli engellenerek toplumsal görgü ve uygarlık düzeninin ardındaki irrasyonelliği görünür hâle getirir.

Un chien andalou, L’Âge d’or, Los olvidados, Viridiana, El ángel exterminador, Belle de jour ve Le Charme discret de la bourgeoisie, yönetmenin sinema anlayışının farklı dönemlerini en güçlü biçimde ortaya koyan filmler arasında yer alır.
Meksika döneminden sonra yeniden Avrupa’da çalışan Buñuel, özellikle senarist Jean-Claude Carrière ile geliştirdiği ortaklık sayesinde sürrealist yöntemlerini daha yalın ve klasik görünen anlatıların içine yerleştirdi. Belle de jour ile cinsel arzu ve fanteziyi, Le Charme discret de la bourgeoisie ile burjuva ritüellerini, Cet obscur objet du désir ile ise arzunun ulaşılamazlığını ele aldı. İspanya, Meksika ve Fransa arasında gelişen yaklaşık yarım yüzyıllık kariyeri boyunca sürrealizmin temel ilkelerini farklı üretim koşullarına uyarlayan Buñuel, David Lynch’ten Pedro Almodóvar’a kadar sonraki kuşakların gerçeklik, arzu ve bilinçdışıyla kurduğu sinemasal ilişki üzerinde kalıcı bir etki bıraktı.

Ödüller ve Adaylıklar (13)
  • Cannes Film Festivali
  • En İyi Yönetmen – Los olvidados (1951)
  • Altın Palmiye – Viridiana (1961)
  • Venedik Film Festivali
  • Altın Aslan – Belle de jour (1967)
  • Akademi Ödülleri
  • En İyi Yabancı Dilde Film – Le Charme discret de la bourgeoisie (1973)
  • En İyi Uyarlama Senaryo Adaylığı – Le Charme discret de la bourgeoisie (1973)
  • En İyi Uyarlama Senaryo Adaylığı – Cet obscur objet du désir (1978)
  • BAFTA
  • En İyi Senaryo – Le Charme discret de la bourgeoisie (1974)
  • Venedik Film Festivali
  • Yaşam Boyu Başarı Altın Aslanı (1982)
Sine Sayko

Atölyelerimi Keşfet

Film okuma atölyelerim ve kayıtlarım hakkında daha fazla bilgi almak ister misin?

Katıl →